In de loop der jaren hebben we mekaar al goed leren kennen. Onze belangrijkste contactpersoon is Elvyre, die als sociaal assistente bij de gemeente Bohicon een groot deel van haar tijd besteedt aan het wel en wee van Saint-Camille. In nauwe samenspraak met haar dragen we bij tot investeringen en innovaties die de levenskwaliteit van de patiënten verbeteren. Saint-Camille omvat enerzijds een afdeling voor ambulante begeleiding en opvolging (patiënten leven thuis) en anderzijds een residentieel gedeelte (patiënten wonen in de voorziening). Onze samenwerking richt zich voornamelijk op het residentiële gedeelte.
We blikken hier eerst terug op de jongste jaren. Verderop vindt u meer informatie over het eerdere verloop van onze samenwerking.
Enkele recentere vernieuwingen
Een grote verandering van de jongste jaren is de komst activiteitenbegeleider Cosme, van wie we sinds 2023 het loon financieren. Voorheen was er weinig tot geen aanbod van activiteiten. Cosme werkt deeltijds: enerzijds biedt hij activiteiten aan zoals muziek en dans, spelletjes, educatieve en/of ontspannende filmpjes, en anderzijds geeft hij psycho-sociale educatie (vb. hoe omgaan met een persoon met psychische kwetsbaarheid) aan mantelzorgers en patiënten die weldra naar huis terugkeren.
Naast ons engagement om zijn loon te betalen, ondersteunden we het activiteitenaanbod door materialen te schenken of lokaal aan te kopen zoals gezelschapspellen, muziekinstrumenten, een ‘babyfoot’ (‘sjotterkas’) 'handmade in Benin' en extra stoelen voor de activiteitenruimte.
Cosme krijgt heel wat residentiële cliënten in beweging, maar in een voorziening waar tot ongeveer 200 patiënten kunnen verblijven, zit er een grens op wat hij kan verwezenlijken. In 2026 dienden we met succes een dossier in bij Zorgnet Icuro waarmee we de middelen verwierven om het loon te betalen van een bijkomende medewerker. De selectieprocedure loopt om bij voorkeur een psycholoog aan te werven die zich zal inspannen om nog meer patiënten te activeren. Een ander deel van de subsidie van Zorgnet Icuro zal gaan naar het versterken van de effectiviteit van de crisisopvang voor patiënten die in Saint-Camille aankomen met een acute zorgnood.
Daarnaast zochten we contact met enkele hogescholen in onze regio om na te gaan onder welke voorwaarden Vlaamse studenten stage zouden kunnen lopen in Saint-Camille. Alvast met twee hogescholen vordert de procedure om dit in de toekomst mogelijk te maken.
Ook in de infrastructuur werd de voorbije jaren nog geïnvesteerd. Elvyre droomde al lang van een betegeld binnenplein. In de residentiële vleugel bestond het binnenplein jarenlang uit de typische aangestampte rode klei – op zich niet uitzonderlijk in Benin, maar in het regenseizoen toch verre van ideaal.
In het voorjaar van 2025 kwam hier verbetering in met aanleg van klinkers over de hele binnenkoer en gangpaden. Daarbij werden ook bomen aangeplant die in de toekomst voor meer schaduw op het binnenplein zullen zorgen - de bomen doen het meteen heel goed. We konden hieraan bijdragen met subsidies van Provincie Antwerpen, via de 4depijler-aanpak voor burgerinitiatieven in ontwikkelingssamenwerking.
Hoe het startte
Deze recente acties bouwen voort op onze samenwerking die startte in 2014. We nodigden als een van de eerste stappen Elvyre uit voor een stage van ongeveer twee maanden, waarin ze kennismaakte met onze verschillende woon- en werkvormen en de manier waarop we onze bewoners ondersteunen. Het viel haar daarbij op hoe we iedereen een rol geven in de leefgroep, hoe klein een bijdrage soms ook is. En hoe warm en respectvol iedereen met elkaar omgaat.
Ook in de atelierwerking en het begeleid werk zag ze hoe iedereen toch een steentje kan bijdragen. Dat wij overal de mogelijkheden zien van mensen met een beperking, staat in contrast met haar ervaringen in Bohicon, waar deze mensen vaak als een last ervaren worden, zo vertelde ze.
Tijdens gesprekken met onze pedagogen, sociale dienst, directie en psychiater, vertelden we meer over onze visie, interne procedures en processen, maar ook hoe de zorg in Vlaanderen georganiseerd en gesubsidieerd wordt.
Bezoeken aan Bohicon
In de daarop volgende jaren kregen een paar collega’s de kans om mee te reizen naar Bohicon in het raam van de stedenband Zoersel-Bohicon. Ze leerden er de lokale cultuur en levensfilosofie kennen, en brachten uiteraard tijd door in Saint-Camille.
Van bij het eerste bezoek is duidelijk dat Saint-Camille sterk christelijk geïnspireerd is. God is er verantwoordelijk voor dat er zieken zijn – een psychische ziekte wordt vaak gezien als een straf van God of als ‘bezeten door de duivel' - , maar God zorgt er anderzijds ook voor dat er goede mensen zijn om de zieken te helpen en verzorgen. Iedereen die in Saint Camille verblijft, is ziek, maar te genezen volgens deze filosofie.
Saint-Camille werkt echter met beperkte financiële middelen, waardoor het moeilijk is om in basishygiëne voor de patiënten te voorzien, om gebouwen goed te onderhouden en machines of voertuigen tijdig te herstellen. Aangezien de patiënten hoogstens een symbolische bijdrage moeten doen – als dat de mogelijkheden van hun familie ligt – is het centrum bijna volledig afhankelijk van schenkingen.
Er is weinig ruimte om personeel te betalen. Er werken enkele verpleegkundigen. Daarnaast zijn het vooral gestabiliseerde medepatiënten en ex-patiënten die instaan voor de dagelijkse zorg (medicatie, maaltijden, was) van de andere patiënten, evenals de organisatie van de ambulante zorg (registratie, beheer apotheek, kassa).
Concrete acties
In de eerste jaren van samenwerking richtten we ons op het verbeteren van de basisvoorzieningen. Het gebrek hieraan zette het welzijn en de veiligheid van de patiënten immers onder druk. Mannen en vrouwen verbleven bijvoorbeeld in gezamenlijke slaapzalen, waardoor wel eens grensoverschrijdende situaties plaatsvonden. Door de verblijfsruimten anders te organiseren en te beveiligen, is dit sterk gereduceerd.
Ook de toiletten en douches lieten te wensen over. Inmiddels is het sanitair verbeterd. Sinds we enkele jaren geleden een hogedrukreiniger aankochten, wordt het met regelmaat goed onderhouden.
Hoewel we er niet financieel aan bijdroegen, vermelden we graag dat de patiënten nu ook allemaal een bed met matras hebben en dat de slaapvertrekken afdoende af te schermen zijn tegen muggen – een heel ander beeld dan bij het begin van onze contacten, toen iedereen nog op matjes op de grond sliep.
Een van de zaken die we samen met Elvyre uitwerkten, is de activering van mensen in productieve ateliers zoals het kweken van konijnen en groenten, het weven van bedden of het naaien van kleding, hetzij voor eigen gebruik hetzij voor verkoop.
Vooral het kweken van konijnen blijkt erg succesvol. De verkoop van de konijnen verloopt goed en de patiënten hebben af en toe iets extra op het menu. Bovendien zorgt de konijnenkwekerij voor een kleine mentaliteitswijziging: waar de inwoners van Bohicon voorheen niks wilden weten van producten uit Saint-Camille, komen ze wel konijnen kopen en bouwt de kwekerij snel een goede reputatie op.
Sensibilisering
We brainstormden van in het begin ook over de rol die Elvre als sociaal assistente opneemt. Een belangrijk luik is de uitstroom van patiënten en het opvolgen van deze mensen via ‘ambulante’ hulpverlening. Thuisbegeleiding en sensibiliseren in de gemeenschappen was in de beginjaren van onze samenwerking nog onbekend. Elvyre werkte intussen een sensibiliseringscampagne uit, waarmee ze in de districten en in scholen op bezoek gaat. Ze geeft met kennis van zaken uitleg over de gevaren van alcohol en andere verslavingen, die kunnen leiden tot psychische problemen. Informatie als eerste stap richting preventie om opnames in Saint Camille te voorkomen.
Wederzijdse bezoeken
Wanneer vanaf 2017 ook Bethanië GGZ, de zorgverlener voor mensen met een psychische nood, als partner mee in het Bohicon-verhaal stapt, ligt het zwaartepunt van een volgende stage voor Elvyre in Bethanië. Al maakt ze uiteraard van de gelegenheid gebruik om ook nieuwe projecten van Monnikenheide, zoals woning De Bast en de Werkplaats voor semi-industrieel werk, te leren kennen.
Nadat de contacten in de coronaperiode een tijdje moeizamer zijn verlopen, kunnen in november 2023 opnieuw enkele collega’s van Monnikenheide en Bethanië ggz op werkbezoek naar Bohicon. Ze merken er onder meer dat de omkadering wat toegenomen is in de ambulante zorg. Naast twee verpleegkundigen die voornamelijk consultaties doen, is er ook een zorgkundige die medicijnen kan toedienen. Zij worden sinds 2022 ondersteund door een psychiater die twee keer per maand uit de hoofdstad Cotonou komt voor een dag van consultaties: een grote stap vooruit.
Voorts is er een administratieve ploeg van een zestal personen plus een ‘econome’. Het blijft voor ons een bijzonder gegeven dat bijna al deze mensen ex-patiënten zijn, volgens de filosofie van de oprichter dat het centrum zoveel mogelijk wordt gerund door ervaringsdeskundigen.
In de residentiële afdeling wordt de aanwezigheid van een familielid als ‘garde-malade’ aangemoedigd. Enkele ex-patiënten staan in voor het koken, wassen en schoonmaken, en ook stabiele patiënten nemen veel taken op: portier, beheer van de konijnenkwekerij en de moestuinbakken, kleding aanpassen en herstellen, zorgen dat iedereen dagelijks onder de douche gaat, tot zelfs de bedeling van de medicijnen toe. Ook in België worden ervaringsdeskundigen naar waarde geschat in de geestelijkegezondheidszorg, maar hun inzet gaat in Saint-Camille – deels vanuit de filosofie, deels noodgedwongen - veel verder.
Met veel plezier ontvangen we vervolgens Elvyre en Cosme in juni 2024 voor een stage van ruim drie weken. Gedurende tien werkdagen doen ze kennis en inspiratie op in verschillende afdelingen van Bethanië, en vervolgens brengen ze tien dagen door op Monnikenheide en in Spectrum. We plannen hun dagen stevig vol om hen zoveel mogelijk te laten zien en beleven: ze brengen tijd en doen mee in ateliers en woningen, nemen deel aan een paar evenementen, brengen nog enkele informatieve bezoeken... 'Un programme chargé', een vermoeiende drie weken die tegelijk hun energie en motivatie aanwakkeren om ook in Saint-Camille een en ander - uiteraard aangepast aan de situatie - uit te proberen.
Meer weten?
Er verscheen in mei 2021 een interview met collega Leen Willems over onze uitwisseling met Bohicon in Handiscoop. In de zomer van 2025 werd een artikel toegevoegd op de website over de 4e Pijler (samenwerking door burgers).
Op de website van de gemeente Zoersel staat meer informatie over de stedenband, met ook een overzicht van de projecten in Bohicon. Langs deze weg konden wij ook al een paar keer een subsidiebedrag verwerven. Dit geld werd onder meer besteed aan activiteitenmaterialen, een grote afsluitbare kast, en medisch materiaal zoals bloeddrukmeters, medicatiedoosjes en weegschalen.
https://www.zoersel.be/leven-en-welzijn/internationale-samenwerking/zoerselse-projecten
Tijdens haar verblijf in 2015 kocht Leen typische Afrikaanse spullen. Deze werden op Monnikenheide verwerkt tot een MSST verhaal waarmee we de bewoners kunnen betrekken bij het uitwisselingsproject.
